مینیاتور نوین

وبلاگ تخصصی طراحی ، نقاشی و مینیاتور فاطمه کمانه : آموزش ، مشاوره ، فروش آثار


تاریخ نقاشی ایران

تاریخ نقاشی ایران از ابتدا تا دوره قهوه خانه

نقاشیهایی از دوران اشکانیان، نقاشی های معدودی بر روی دیوار، که بیشتر آنها از قسمتهای شمالی رودخانه فرات بدست آمده، کشف شده است. یکی از این نقاشیها منظره یک شکار را نشان میدهد. وضعیت سوارها و حیوانات و سبک بکار رفته در این نقاشی ما را بیاد منیاتورهای ایرانی می اندازد.نقاشیهایی از دوران اشکانیان، نقاشی های معدودی بر روی دیوار، که بیشتر آنها از قسمتهای شمالی رودخانه فرات بدست آمده، کشف شده است. یکی از این نقاشیها منظره یک شکار را نشان میدهد. وضعیت سوارها و حیوانات و سبک بکار رفته در این نقاشی ما را بیاد منیاتورهای ایرانی می اندازد. در نقاشیهای دوران هخامنشی، نقاشی از روی چهره بر سایر نقاشی های دیگر تقدم داشت. تناسب و زیبایی رنگها از این دوران، بسیار جالب توجه است. نقاشی ها بدون سایه و با همدیگر هماهنگی دارند. در بعضی از موارد، سطوح سیاه پر رنگ را محدود کرده اند. مانی، (پیامبر و نقاش ایرانی)، که در قرن سوم زندگی میکرد، یک نقاش با تجربه و ماهر بود. نقاشی های او یکی از معجزاتش بود. نقاشی (Torfan) که در صحرای گال استان ترکستان در چین بدست آمد، مربوط است بسال ۸۴۰ تا ۸۶۰ بعد از میلاد. این نقاشی های دیوارنما مناظر و تصاویر ایرانی را نمایش میدهند. همچنین تصاویر شاخه های درختی در این نقاشی ها وجود دارند. باستانی ترین نقاشی های دوران اسلامی، که بسیار کمیاب است، در نیمه نخست قرن سیزدهم به وجود آمده بودند. مینیاتورهای ایرانی (طرح های خوب و کوچک) بعد از سقوط بغداد در سال ۱۲۸۵ میلادی بوجود آمدند. از آغاز قرن چهاردهم کتابهای خطی بوسیله نقاشی از صحنه های جنگ و شکار تزئین شدند. چین از قرن هفتم به بعد به عنوان یک مرکز هنری، مهمترین انگیزه برای هنر نقاشی در ایران بود. از آن به بعد یک رابطه بین نقاشان بودائی چینی و نقاشان ایرانی بوجود آمده است. از لحاظ تاریخی، مهمترین تکامل در هنر ایرانی، تقبل طرحهای چینی بوده است که با رنگ آمیزی که ادراک ویژه هنرمندان ایرانی است مخلوط شده بود. زیبایی و مهارت خارق العاده نقاشان ایرانی واقعاً خارج از توصیف است. در قرن اول اسلامی، هنرمندان ایرانی زینت دادن به کتابها را شروع کردند. کتابها با سرآغاز و حاشیه های زیبا رنگ آمیزی و تزئین شده بود. این طرحها و روشها از یک نسل به نسل دیگر با همان روش و اصلوب منتقل می شد، که معروف است به "هنر روشن سازی". هنر روشن سازی و زیبا کردن کتابها در زمان سلجوقیان و مغول و تیموریان پیشرفت زیادی کرد. شهرت نقاشی های دوران اسلامی شهرت خود را از مدرسه بغداد داشت. مینیاتورهای مدرسه بغداد، کلاً سبک و روشهای نقاشی های معمولی پیش از دوره اسلامی را گم کرده است. این نقاشی های اولیه و بدعت کارانه فشار هنری لازم را ندارند. مینیاتورهای مدرسه بغداد اصلاً متناسب نیستند.
تصاویر نژاد سامی را نشان میدهد؛ و رنگ روشن استفاده شده در آن نقاشی را. هنرمندان مدرسه بغداد پس از سالها رکود مشتاق بودند که آیین تازه ای را بوجود آورده و ابتکار کنند. نگاه های مخصوص این مدرسه، در طرح حیوانات و با تصاویر شرح دادن داستانها است. اگر چه مدرسه بغداد، هنر پیش از دوره اسلامی را تا حدی در نظر گرفته بود، که بسیار سطحی و بدوی بود، در همان دوره هنر مینیاتور ایرانی در تمام قلمرو اسلامی از آسیای دور تا آفریقا و اروپا پخش شده بود.
از میان کتابهای مصور به سبک بغداد میتوان به کتاب "کلیله و دمنه" اشاره کرد. تصاویر نامتناسب و بزرگتر از حد معمول رنگ شده است؛ و فقط رنگهای معدودی در این نقاشیها بکار رفته است. بیشتر کتابهای خطی قرن سیزدهم، افسانه ها و داستانها، با تصاویری از حیوانات و سبزیجات تزئین شده است. یکی از قدیمی ترین کتابهای کوچک طراحی شده ایرانی بنام "مناف الحیوان" در سال ۱۲۹۹ میلادی بوجود آمده است. این کتاب مشخصات حیوانات را شرح میدهد. در این کتاب تاریخ طبیعی با افسانه در هم آمیخته شده است. موضوعات این کتاب که تصاویر بسیاری دارد، برای آشنایی با هنر نقاشی ایرانی بسیار مهم است. رنگها روشن تر و از روش مدرسه بغداد که روشی قدیمی بود جلوتر است. پس از هجوم مغولان، یک مدرسه جدید در ایران به نظر میرسید. این مدرسه تحت تأثیر از هنر چینی و سبک مغول بود. این نقاشی ها همه خشک و بی حرکت و خالص و یکسان، مانند سبک چینی است. بعد از حمله مغول به ایران، آنها تحت تأثیر از هنر ایرانی، نقاشان و هنرمندان را تشویق کردند. در میان نقاشی های هنرمندان ایرانی میتوان سبک مغول هم مشاهده کرد، لطافت ها، ترکیبات آرایشی، و خطوط کوتاه خوب که میتوان آنها را بشمار آورد. نقاشی های ایرانی بصورت خطی و نه ابعادی می باشد. هنرمندان در این زمینه از خود یک خلاقیت و اصالت نشان داده اند. هنرمندان مغول دادگاه سلطنتی نه فقط به تکنیک بلکه به موضوعات ایرانی هم احترام گذاشتند. یک بخش از کارشان شرح دادن به آثار ادبی ایران مانند شاهنامه فردوسی بود. میان موضوعات مختلف بیشترین علاقه آنها به تصویریسم (کتابهای با تصاویر زیاد) بود. بر خلاف مدارس مغول و بغداد بیشترین کارها از مدرسه هرات بجا مانده است. مؤسس این سبک نقاشی مدرسه هرات بود؛ که از نیاکان تیموریان بودند و این مدرسه را بخاطر محل تأسیس آن مدرسه هراتی نامیدند. متخصاص هنر نقاشی بر این باورند، که نقاشی در ایران در دوران تیموری به اوج خود رسیده بود. در طول این دوره استادان برجسته ای، همچون کمال الدین بهزاد، یک متد جدید را به نقاشی ایران عرضه کرد. در این دوره (تیموریان) که از سال ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۵ میلادی به طول انجامید؛ هنر نقاشی و کوچک سازی به بالاترین درجه کمال رسیده و بسیاری از نقاشان مشهور عمرشان را بر سر اینکار گذاشته اند. دو کتاب با ارزش از زمان بایسغر باقی مانده است؛ یکی کتاب "کلیله و دمنه" و دیگری کتاب "شاهنامه". هنر کوچک ایرانی در کتاب شاهنامه که در سال ۱۴۴۴ میلادی در شیراز رنگ آمیزی شده است، بخوبی مشخص است. یکی از این طرح ها نشان دادن یک منظره زیبا از یک دادگاه ایرانی است که به سبک چینی رنگ آمیزی شده است. کاشی های سفید و آبی ایرانی همراه با فرشهای زیبای ایرانی بصورت هندسی نقش شده است. در یکی از کتابهای دستنویس "خمسه نظامی گنجوی"، سیزده مینیاتور زیبا بوسیله "میرک" کشیده شده است. ساختگی بودن، حساسیت، و هنر نقاشی های بغداد از طرحهای کشیده شده در کتاب "خمسه نظامی" کاملا مشهود است. این قطعه با ارزش و فوق العاده هم اکنون در موزه بریتانیا قرار دارد. در این قسمت از معماران و مهندسان مشغول ساختمان سازی هستند. این نقاشی در سال ۱۴۹۴ میلادی در هرات نقاشی شده است. بهزاد، بهترین استاد سبک مدرسه هراتی، این هنر را بسیار بسط داد. او سبک را اختراع کرد که قبل از او هرگز استفاده نشده بود. یکی از برجسته ترین کارها کتاب شاهنامه فردوسی است که در کتابخانه گلستان ایران قرار دارد. این شاهنامه در زمان سلطان بایسغر که یکی از شاهزادگان تیموری بود؛ به سبک مدرسه هراتی نقاشی شده است.
نقاشی های این کتاب از نگاه رنگ آمیزی و تناسب ترکیب دهنده تصاویر، در بالاترین حد زیبایی و استحکام قرار دارد. در دوران صفویه مرکزیت هنر به شهر تبریز آمد. و برخی از هنرمندان هم در شهر قزوین ماندگار شدند. اما اصل سبک نقاشی صفویه در شهر اصفهان بوجود آمد. مینیاتورهای ایرانی، در دوره صفویه در شهر اصفهان، از سبک چینی جدا شده و قدم در راهی جدید نهاد. این نقاشان بعدها به سبک طبیعی متمایل شدند. رضا عباسی مؤسس سبک "مدرسه نقاشی صفوی" بود. در نقاشی های دوران صفوی دگرگونی بسیار عالی در نقاشی ایرانی رخ داد. طرحهای این دوره یکی از بهترین و زیبا ترین و با سلیقه ترین طرحهای نقاشان ایرانی است که نشان دهنده ذوق نقاشان ایرانی است. مینیاتورهای خلق شده در این دوره(مدرسه صفوی)، هیچکدام منحصراً با هدف مزین کردن کتابها کشیده نشده اند. سبک صفوی بسیار بهتر و ملایم تر از سبک مدرسه تیموریان (هراتی) و مخصوصاً سبک مغولی است. در نقاشی نقاشان دوران صفوی آشکار شدن تخصص آنها در این رشته بوضوح مشخص است. بهترین معرف از این دوره نقاشی های هستند که در عمارت چهل ستون و عالی قاپو کشیده شده است. در نقاشی های صفوی، موضوع اصلی شکوه و زیبایی این دوره است. موضوعات نقاشی ها بیشتر حول محور بارگاه سلاطین، اشراف زادگان، کاخ های زیبا، مناظر زیبا و صحنه هایی از جنگ ها است.
در این نقاشی ها انسانها با لباسهای پرخرج نخ کشی، صورتهایی زیبا و مجسمه های ظریف رنگین به طور پر هیجان روشن به تصویر کشیده شده است. هنر نقاشی در طول دوران صفوی هم زیاد و هم دارای کیفیت بهتر شد. در این نقاشی ها آزادی بیشتر و مهارت و دقت بیشتر مشهود است. هنرمندان بیشتر به اصول کلی پرداخته و از جزئیات غیر ضروری اجتناب، که در شیوه هراتی و تبریزی بکار رفته بود، خودداری کردند. صافی خطوط، بیان زود احساسات و متراکم شدن موضوعات از مشخصات سبک نقاشی صفوی است. از آنجاییکه در اواخر دوران صفوی، از لحاظ جنبه فکری اختلافات جزئی در رنگ آمیزی بوجود آورد، میتوان به ظهور سبک اروپایی در این نقاشی ها پی برد. نقاشی های دوران قاجاریه (قرن شانزدهم میلادی) یک ترکیبی از سبک هنرهای اروپایی کلاسیک و سبک و تکنیک مینیاتورهای دوران صوفی است. در این دوران "محمد غفاری) کمال الملک(" سبک کلاسیک اروپایی را در ایران رواج داد. در این دوران سبکی از نقاشی بوجود آمد که بنام "قهوه خانه" شناخته شد. این نوع نقاشی یک پدیده جدید در تاریخ هنر ایرانی است. سبک "قهوه خانه" عامه پسند و مذهبی است. موضوعات این سبک بیشتر تصاویر پیامبران و امامان، شعائر مذهبی، جنگها و نام آوران ملی بودند"قهوه خانه ها" رفته رفته جای خود را در بین مردم معمولی باز نمودند. در این مکان داستان سرایان و نقالان داستانهای حماسی و مذهبی را برای مردم بازگو میکردند. هنرمندان همان داستانها را بر روی دیوارهای این "قهوه خانه ها" نقاشی کرده بودند. قبلا در گذشته که پادشاهان و اشراف زادگان نقاشان را پشتیبانی میکردند؛ اما اینبار هنرمندان به درخواست مردم عادی آن مناظر را بر روی دیوارها میکشیدند و به این کار علاقمند بودند. در بیشتر این قهوه خانه ها این مناظر که بیشتر به درخواست عمومی بود رنگ آمیزی شده بود. زیباترین مثالها در موزه اصلی تهران و همینطور در بعضی از موزه های خصوصی داخل و خارج از کشور نگهداری میشود. نقاشی های ایرانی، یک نوع ملاحت را که بی شباهت به هر چیز دیگر است به تماشاگر عرضه میکند. آنها یک ارتباط بیکران با داستانهای حماسی نگه داشته اند. نقاشی ایرانی، بعنوان یکی از بزرگترین سبکهای نقاشی در آسیا مطرح است. آسمان های روشن (آبی)، زیبایی شگفت انگیز شکوفه ها و در میان آنها انسانهایی که دوست میدارند و انسانهایی که تنفر دارند، خوشگذران و افسرده، به موضوعات مختلف نقاشان ایرانی شکل میدهند.

 

www.Iranvij.ir | گروه اینترنتی ایران ویج ‌

ادامه ی مطلب شامل:

  • تاریخ نقاشی ایران از ابتدا تا دوره قهوه خانه
  • هنر نگارگری
  • تاریخچه میتیاتور
  • شیوه های گوناگون مینیاتورسازی ایران:
  • مینیاتور تمام رنگ جسمی:
  • مینیاتور آبرنگ روحی:
  • مینیاتور سیاه قلم:
  • مینیاتور سفید قلم :
  • تشعیر:
  • مینیاتور زیر روغنی :
  • نمونه نقاشی مینیاتور ایرانی از آثار رضا عباسی
  • مینیاتور و طراحی مینیاتور
  • نقاشان دوره ی صفوی

 


 

هنر نگارگری

نگارگری ایرانی که به اشتباه مینیاتور نیز خوانده می‌شود شامل آثاری از دوره‌های مختلف تاریخ اسلامی ایران است که بیشتر به صورت مصور سازی کتب ادبی (ورقه و گلشاه، کلیله و دمنه، سمک عیار، و …)، علمی و فنی (التریاق، الادویه المفرده، الاغانی، و…)، تاریخی (جامع التواریخ، و…)، و همچنین، برخی کتب مذهبی، همچون، خاوران نامه می‌باشد.پس از بقدرت رسیدن شاه اسماعیل هنرمندان در تبریز گرد آمدند و در کتابخانهٔ سلطنتی که ریاست آن را بهزاد بعهده داشت به فعالیت پرداختند . قاسم علی شیخ زاده و میرک که همراه بهزاد از هرات به تبریز آمده بودند شیوه ای را بنیاد گذاشتند که بر دوش بهزاد و شاگردانش بود. شهرت بهزاد هنرمندان پس از خود را تحت تاثیر قرار داد و بسیاری آثار خود را با نام و امضای او ارائه می دادند. شاه تهماسب از اوان کودکی به فرا گیری خط و نقاشی پرداخت وطراحی نزاکت قلم را به مرتبه کمال رسانید .او در جوانی استادان معروف را گرد آوری کرد ولی در اواخر عمر به این هنرمندان توجه کمتری داشت به طوری که بسیاری از آنان دردربار ابراهیم میرزا در مشهد گرد آمدند وسبکی دیگر را به وجود آوردند. نقاشان مکتب تبریز سطح تخت نقاشی را شکستند و ترکیب بندیهای چند سطحی آفریدند .همه چیز آکنده از حرکت و جنبش بود رنگها درخشان و پرکشش و حالت مورد نظر را به وجود می آورد. از مشخصه‌های نقاشی دورهٔ صفوی لباس و پوشش سر اشخاص است. یکی از نقاشان بزرگ این دوران استاد محمدی استاد طراحی با قلم بود. از مشخصات آثار او تصویر اشخاص بلند قامت با صورت گرد و کوچک و واقع بین بود در ترسیم مناظر زندگی در نواحی روستانی است. او از جمله کسانی است که بر روی نگارگران پس از خود تاثیر بسزایی داشته است و او را استاد رضا عباسی می نامند.در همین دوران چند نگار گر دیگر با اسامی شبیه نام استاد رضا عباسی می زیسته اند.توجه رضا عباسی به خود انسان بیشتر از فضای اطراف اوست. این نکته حتی در تأکید پرداخت اودر شکل انسان نسبت به زمینه‌های ساده ای که در آثارش استفاده کرد، کاملاً روشن است. ظرافت کارهای دورانی جوانی رضا عباسی، یاآور و احیا کننده سنتهای متزلزل نسل قبل نقاشان صفوی در دربار شاه تهماسب بود ولی در اواخر،طرحهای او تحت تاثیر تجارب زندگی اشرافی زمان خود و گذشت عمر،لطافت خود را از دست داد و خشن شد.موضوعات او بیشتر از بین افراد طبقات پایین جامعه انتخاب شده و از طرف دیگر نفوذ و رواج نقاشی اروپایی در آثار این استاد بی تاثیر نبوده است. شاگردان زیادی نزد او تربیت یافتند که هر کدام سبک و روش وی را ادامه داده اند که مهمترین آنها عبارتند از: محمد شفیع عباسی،افضل الحسینی،محمد معین مصوّر،محمد علی،محمد یوسف و محمد قاسم. از این زمان به بعد، نقاشی دیگر در خدمت کتاب آرایی نیست و شکلی مستقل به خود می گیرد. این نکته در آثاری که از هنرمندان به اروپا رفته آشکارتر است. از معروفترین این هنرمندان محمد زمان نام دارد. نقاشی‌های او کاملاً بر اساس نقاشی غربی است. موضوع نقاشیهای محمد زمان در مواردی ، رابطه ای با فرهنگ اسلامی – ایرانی ندارد. اما در مواردی هم جنبه‌های فرهنگی زمان خود نظر داشته است، که از جمله آنها تصاویری است که بر مبنای ادبیات فارسی کشیده است . اما یک تفاوت بین آثار محمدزمان و دیگران وجود دارد، و آن گرایش به اصول طبیعت پردازی است،یعنی بعد نمایی، سایه پردازی و غیره، از این رو، در آثار محمد زمان دیگر نه غنای رنگهای شفاف و تخت بهزاد را می توان دید، و نه ظرافت و سرزندگی خط‌های رضا عباسی را. در دوره صفوی در پی تماس‌های مکرر ایرانیان و اروپائیان ابداعاتی بروز نمود و موجب تحول در هنرهای تجسمی ادوار پس ازخود گردید. “از ویژگی‌های نقاشی‌های صفوی، وابستگی و همانندی‌های سبک‌شناسی در نقاشی‌های نسخ خطی و دیوار نگاره هاست. به نحوی که بررسی و مطالعه هر کدام، شناخت آثار گروه دیگر را در پی خواهد داشت.

 

تاریخچه میتیاتورمینیاتور‌ واژه‌ ی مینیاتور که‌ مخفف شده ی کلمه ی فرانسوی مینی موم ناتورال و به‌ معنی طبیعت‌کوچک‌ و ظریف‌ است‌ و در نیمه ی اول‌ قرن اخیر و حدودا از دوره‌ ی قاجاریان وارد زبان‌فارسی‌ شده، اصولا به‌ هر نوع پدیده ی هنری ظریف‌ (به‌ هر شیوه یی‌ که‌ ساخته شده باشد)‌اطلاق می‌شود و در ایران برای شناسایی‌ نوعی‌ نقاشی‌ که‌ دارای سابقه و قدمتی بسیار طولانی‌ ‌است‌ به‌ کار می‌رود. این‌ هنر که‌ به‌ اعتقاد اکثر محققان در ایران تولد یافته، بعد به‌ چین راه برده‌ و از دوره‌ ی‌مغولها به‌ صورتی‌ تقریبا تکمیل تر به‌ ایران برگشته و هنرمندان ایرانی‌ تلاش بی‌ شائبه یی‌‌را صرف تکمیل و توسعه ی آن کرده‌اند از جمله هنرهائی‌ است‌ که‌ قابلیت به‌ تصویر‌درآوردن‌ تمامی‌ طبیعت را در قالبی کوچک‌ دارد. اما نباید چنین پنداشت‌ چون مقیاس‌تصاویر در مینیاتور سازی‌ بسیار کوچک‌ است‌، بنابراین‌ تنها بخش کوچکی از طبیعت را‌میتوان در این‌ تابلوها تصویر نمود، یا چون الهام بخش مینیاتوریست طبیعت است‌، وی‌ ناچار‌میباشد فقط مناظری از طبیعت را ترسیم کند. بلکه کوشش‌ در ایجاد و القای هر چه‌ بیشتر‌زیبایی‌ و تفهیم آن صفت ویژه یی‌ است‌ که‌ مینیاتور سازی‌ را از سایر انواع نگارگری ایران‌جدا می‌کند و مینیاتوریست هنرمندی است‌ که‌ آنچه را خود می‌اندیشد یا می‌پندارد که‌‌بیننده علاقمند به‌ دیدن آن است‌ تجسم می‌بخشد و به‌ هیچوجه‌ تابع‌ مقررات و قوانین حاکم‌‌بر فضای نقاشی‌ نیست. مینیاتورهای امروز ایران، همان نقاشی‌ کلاسیک اروپا (سبک امیرسیونیسم و به‌ دنبال آن‌شیوه های مدرن‌ نقاشی‌ اروپائی‌) است‌ و هر چند گروهی‌ نوشته اند که‌ به‌ هنگام ظهور اسلام، ‌ایرانیان در هنر نقاشی‌ دارای سنتی کهن بوده‌اند. اما هیچ سند معتبری که‌ این‌ ادعا را ثابت‌‌کند در دست‌ نیست و اصولا این‌ گونه‌ اظهار نظ‌ر کردن‌ بیشتر منطبق بر واقعیت است‌ که‌‌مکاتب‌ مینیاتورهای ایرانی‌، از قرون‌ بعد از اسلام آغاز شده و در قرون‌ اولیه ی بعد از ظهور‌اسلام، هنر ایران با ابتکاراتی‌ در خط‌وط عربی‌ تداوم‌ یافته و بهترین‌ نسخه های قرآن کریم‌ را‌هنرمندان مبتکر ایرانی‌ نوشته اند و به‌ تزئین و تذهیب مصحف شریف‌ پرداخته اند و طلاکاری‌ ‌حواشی‌ و سر لوحه‌ ی قرآن و طرحهای اسلیمی و ختایی‌ و گردش‌های ترکیب بندی آنها را به‌ ‌شیوه ی مخصوصی که‌ امروزه‌ آنرا استیلیزه می‌نامیم ابداع کردند و در ادامه‌ ی این‌ ابداع و ‌ابتکار، نقاشی‌ بر اساس متن کتب و نوشته ها نیز رواج یافت‌ که‌ مینیاتورهای مکتب بغداد‌سر آغاز آن است‌. مکتب بغداد، از آن جهت که‌ نوعی‌ نقاشی‌ بدوی‌ است‌ تا حدودی‌ نشان از فقدان مهارت‌ و‌قدرت‌ هنری سازندگانش‌ دارد و بیشتر در بر دارنده ی قصه ها و روایات مذهبی است‌.‌هنرمندان مکتب بغداد، اکثرا ایرانی‌ بوده‌اند و معمولا نیز به‌ سفارش‌ و دستور روسای‌قبایل‌ عرب کتب خط‌ی‌ را با ذوق‌ خود تزئین میکردند و روش‌ کار آنها به‌ اکثر نقاط دور و‌نزدیک‌ ایران راه یافته بود و تا دوران سلجوقیان که‌ نقاشی‌ ایران ترقی‌ محسوسی‌ کرد ادامه‌‌یافت‌. بعد از حمله ی چنگیز به‌ ایران و از رونق‌ افتادن‌ بغداد که‌ مرکز تجمع هنرمندان بود و از آنجا ‌که نخستین فرمانروایان مغول در شمال غربی‌ ایران و در تبریز و مراغه‌ مستقر شدند، خواه‌ناخواه هنرمندان در آن منطقه گرد آمدند و به‌ دلیل علاقه‌ و تمایل‌ مغولان به‌ هنر چینی،‌جذب ذوق‌ آزمایی‌ در این‌ زمینه شدند. ناگفته نباید گذاشت‌ که‌ نقاشی‌ به‌ شیوه ی چینیها، با هجوم مغولان به‌ ایران نیامد، بلکه‌نقاشی‌ ایران سالها قبل از تهاجم‌ چنگیز با اسلوب و روش‌های هنر چین در سراسر خاور‌میانه‌ شهرت و اعتبار داشت‌ و در شاهنامه‌ ی فردوسی‌ نیز به‌ این‌ مط‌لب اشاره‌ شده و احتمال ‌میرود که‌ ترکان سلجوقی‌ مروج‌ این‌ شیوه در ایران بوده‌ باشند. منتهی ایرانیان شیوه ی‌نقاشی‌ چینی را با دید خاص هنری خود تلفیق کردند و کاشی‌ هایی‌ که‌ امروزه‌ نمونه‌ هایی‌ از‌آن در دست‌ است‌ نشان می‌دهد که‌ سالها پیش از حمله ی مغول به‌ ایران، همان سبک و‌شیوه و رنگ‌آمیزی و طراحی‌ که‌ بعدها به‌ صورت‌ نقاشی‌ کتب مورد استفاده‌ قرار گرفت‌، در‌ایران اعمال شده و اگر دست‌ حوادث‌ کتاب خانه‌های بزرگ‌ ایران را معدوم‌ نکرده‌ بود امروز‌به راحتی می‌توانستیم نسخی را که‌ متعلق به‌ دوران پیش از مغول بوده‌ و همان ویژگی‌‌مینیاتورهای مکتب هرات یا مراغه‌ و مکاتب‌ دیگر بعد از مغول را داشته ببینیم. در ابتدای حمله مغولان به‌ ایران، هنر نقاشی‌ به‌ واسط‌ه‌ی قتل عام هنرمندان رونق‌ خود را از ‌دست‌ داد. ولی‌ بعد از چند سال سران مغول به‌ فکر ترویج‌ هنر افتادند و برای عملی ساختن‌این‌ منظور عده یی‌ نقاش چینی را از راه مغولستان به‌ ایران آوردند و کوشیدند تا نقاشی‌‌چینی را در ایران رایج‌ سازند و هنرمندان ایرانی‌، اگرچه‌ تحت تاثیر این‌ مساله‌ قرار گرفتند،‌اما بر خلاف نقاشان چینی هرگز طبیعت را به‌ عنوان نهایتی از احساسات و عواطف و به‌ گونه‌‌یی مجرد و انتراعی‌ مورد توجه‌ قرار ندادند و بیشتر به‌ انسان و تفکراتی‌ در حالات انسانی‌‌پرداختند و به‌ همین جهت است‌ که‌ کمتر مینیاتور ایرانی‌ را بی‌ صورت‌ و هیات انسانی‌‌میتوان یافت‌. هرگز پیوندهای خود را با شعر، فرهنگ و شیوه های تفکر بومی‌ نبریده و‌افسانه‌ها، اساطیر، قهرمانان ملی، سنن و شیوه های زندگی‌ ایرانی‌ همواره‌ نمودی‌ آشکار در‌آثار آنان داشته و این‌ وابستگی به‌ زندگی‌ وا عتقادات ملی تا جایی‌ قوی است‌ که‌ به‌ مینیاتور‌ایرانی‌، علیرغم‌ پیوندها و نقاط مشترک فراوانش‌ با سایر مکاتب‌ آسیایی‌ (از جمله شیوههای‌نقاشی‌ هندی، چینی و ژاپنی) وجه‌ ی خاصی می‌دهد و باعث‌ تمایزش از هنر سایر ملتها و‌ممالک‌ می‌شود و این‌ وضعیت تا دوران ایلخانیان و تیموریان ادامه‌ داشت‌ و به‌ قدری‌ مورد‌توجه‌ بود که‌ یکی از شاهزادگان تیموری‌ به‌ نام بایسنغر میرزا که‌ خط‌اطی هنرمند بود،‌سرپرستی امور هنری را در شهرت هرات به‌ عهده گرفت‌. در آن زمان، شهر هرات مرکز تجمع هنرمندان شده بود و معروف‌ است‌ که‌ فقط در یک‌‌آموزشکده ی نقاشی‌، شصت استاد به‌ تعلیم هنر جویان و انجام سفارشات محوله‌ اشتغال‌داشتند. معروفترین‌ استاد کاران مکتب هرات کمال الدین‌ بهزاد است‌ که‌ کتاب مصور و‌معروفی‌ به‌ نام ظفر نامه‌ ی تیموری‌ دارد و به‌ جرات می‌توان آثار وی‌ را از لحاظ حالت‌ چهره ها،‌حرکت‌ قلم، انتخاب موضوع و نمایش‌ دادن‌ وقایع‌ سرآمد تمام مینیاتورهایی‌ دانست ک قبل‌یا بعد از او در ایران ساخته شده است‌. رویهمرفته آثار مینیاتور ایران در مکتب هرات، به‌ علت سابقه ی ممتد و آزادی‌ عمل قابل‌‌توجهی که‌ بعد از مکتب بغداد برای هنرمندان به‌ وجود آمد، تا حدی پیشرفت‌ نمود که‌ آثار‌دوره‌ هنر نقاشی‌ و مینیاتور سازی‌ ایران، بعد از دوره‌ ی هرات، با همان شرایط‌ تکمیل یافته‌ی خود به‌ عصر صفویان منتقل شد و بعد از آنکه تبریز به‌ عنوان پایتخت انتخاب گردید،‌استاد کمال الدین‌ بهزاد به‌ آنجا دعوت و عهده دار سمت ریاست‌ کتابخانه‌ ی سلطنتی شد و‌همراه با استاد کاران بزرگ‌ این‌ دوره‌ نظ‌یر، آقا میرک، سلطان محمد، حسین پاکوب وعده یی‌‌دیگر کوشید تا این‌ هنر را تعالی‌ و تکامل‌ بخشد. سبک و مکتب نقاشی‌ دوره‌ صفویه‌ را در یک‌ تقسیم بندی کلی می‌توان در دو بخش کاملا‌جدا از هم‌ مورد بررسی‌ قرار دارد. اول‌ مکتب تبریز که‌ تا وقتی پایتخت به‌ قزوین‌ منتقل شد به‌ همان شیوه یی‌ که‌ ذکر آن‌گذشت‌ تداوم‌ داشت‌. مینیاتورهای این‌ دوره‌، همه در یک‌ نوع و از لحاظ ظرافت‌ کاری‌ و‌حرکت‌ قلم و طرح و رنگ‌ دنباله‌ ی مکتب هرات است‌ و فقط مختصری با آن تفاوت‌ دارد. دوم‌ مکتب اصفهان که‌ بعد از انتقال پایتخت به‌ اصفهان شکل گرفت‌ و طی آن سبک و شیوه ‌ی کار دچار دگرگونی‌ هایی‌ کاملا چشمگیر شد که‌ نمونه‌ ی بارز و مشخص آن نقوش تزئینی‌مساجد اصفهان، کاخ چهل ستون و عمارت‌ عالی‌ قاپو است‌ معروفترین‌ نقاش این‌ دوره‌، رضا عباسی‌ است‌ که‌ در زمان شاه عباس دوم‌ صفوی در اصفهان ‌میزیست. شاه عباس چون نقاش بو دو هم‌ اینک نیز نمونه‌ هایی‌ از آثار هنری او در موزه‌ ی گلستان‌موجود است‌ توجه‌ خاصی به‌ گسترش هنر نقاشی‌ داشت‌ و به‌ دلیل و تشویقی که‌ از‌هنرمندان به‌ عمل می‌آورد مینیاتور سازی‌ در دوره‌ ی او از جهت توسعه و قدرت‌، مهارت‌ و‌سرعت‌ کار نقاشان ترقی‌ فوق العاده‌ یی‌ کرد و هنرمندان توانستند در حدی وسیعتر از‌مکتبهای هرات، تبریز و قزوین‌، با هنر چینی و تاثیر پذیری از آن فاصله بگیرند و اصالت‌‌ایرانی‌ به‌ آثار شان بدهند و با ساده‌ کردن‌ نقوش و سرعت‌ عمل بیشتر، نقاشی‌ را از روی‌‌صفحه ی کاغذ به‌ صورتی‌ دیواری‌ در آورند. اما ذکر این‌ نکته نیز ضروری‌ است‌ که‌ آثار این‌ دوره‌ به‌ هیچ وجه‌ قابل‌ مقایسه با مکتب هرات ‌نیست و از نظ‌ر ظرافت‌ ضعیفتر از مکتب هرات است‌ و فقط در آن نقوش تزئینی و‌گردش‌های اسلیمی و ختایی‌ و انواع ساقه‌ها و گلبرگها بسیار متنوع شده و اشکال آن که‌‌قبلا از چند نوع گل‌ و برگ و اسلیمی ریز تجاوز نمیکرد، به‌ بیش از پنجاه نوع اسلیمی و گل‌‌ابتکاری‌ بالغ‌ گردیده است‌. موضوعی‌ که‌ از اواخر دوره‌ ی صفویه‌ و بعد از آن در سبک نقاشی‌ ایران خود نمایی‌ کرد نفوذ‌سایه‌ روشن‌ است‌ که‌ البته از روش‌ نقاشی‌ اروپائی‌ اقتباس شده و در دوره‌ ی زندیه‌ ادامه‌‌یافته و باعث‌ به‌ وجود آمدن سبک شیراز شده است‌. سبک و شیوه ی آثار هنری دوره‌ ی زندیه‌ به‌ استثنای نقوش شاخه‌ها و گل‌ و برگ که‌‌اختصاص به‌ آن دوره‌ دارد، در قسمت صورت‌ سازی‌ و سایه‌ روشن‌ ها و طراحی‌ تصاویر و‌مناظر تفاوت‌ چندانی‌ با شیوههای دیگر رایج‌ در ایران ندارد. البته از اواخر دوره‌ی صفویه‌‌نقاشی‌ هایی‌ در دست‌ است‌ که‌ نشان می‌دهد شیوه ی نقاشی‌ به‌ طریقه ی سایه‌ روشن‌ دار،‌در اواخر این‌ دوره‌ شروع‌ به‌ خود نمایی‌ کرده‌ است‌. مکتب نقاشی‌ قاجار که‌ از زمان فتحعلی شاه قاجار رونق‌ و رواج یافته تا حدودی‌ متاثر از سبک ‌شیراز و دارای پرسپکتیو است‌ و به‌ طور مساوی‌ از نقاشی‌های ایرانی‌ و اروپایی‌ مایه‌ گرفته‌است‌ و در اواخر دوره‌، به‌ تدریج‌ نفوذ سبک اروپایی‌ در نقاشی‌ ایران به‌ قدری‌ زیاد شده که‌‌هنرمندان با استفاده‌ از گراورهای رنگی و کپیه ی آثار نقاشی‌ اساتید دوره‌ ی، رنسانس‌ به‌‌کلی اصالت‌ ایرانی‌ خود را از دست‌ داده‌ و تابع‌ سبک و سیاق نقاشی‌ کلاسیک اروپا شده اند و ‌این‌ نفوذ هنر غرب در هنر ایران تا جایی‌ بود که‌ صنیع الملک نیز نتوانست از آن بر حذر‌بماند. به‌ طور مثال تصاویری که‌ این‌ استاد از رجال و بزرگان زمان خود با آبرنگ‌ ترسیم کرده‌، ‌با وجودی‌ که‌ اصالت‌ ایرانی‌ خود را حفظ نموده‌، اما بسیار نزدیک‌ به‌ شیوه های نقاشی‌ کلاسیک‌میباشد. آثار معروف‌، محمودخان ملک الشعرای صبا نیز مربوط به‌ همین زمان است‌ این‌ استاد‌پیشرفت‌ هنر اروپا را در نظ‌ر داشته و تابلوی معروف‌ کاتب‌ او نشان میدهد که‌ بیشتر‌آثارش‌ سفارشی‌ بوده‌ است‌ در حالیکه تابلوی مط‌العه ی او بر خلاف شرایط‌ محیط به‌ میل‌خودش‌ ترسیم شده و احتمالا مورد استقبال مردم‌ نیز قرار نگرفته. کمال الملک نیز هنگامی‌ ‌که جهت مط‌العه به‌ ایتالیا و فرانسه سفر کرده‌ بود، به‌ دلیل اینکه نمیتوانست یا نمیخواست‌‌پذیرای سبک نقاشی‌ امپرسیونیسم باشد به‌ کپیه برداری‌ از آثار استاد کاران عصر رنسانس‌‌پرداخت‌ و به‌ همین جهت در بازگشت به‌ ایران و تاسیس مدرسه‌ ی صنایع‌ مستطرفه‌ (کمال‌الملک) در آخرین‌ سالهای حکومت‌ قاجاریه‌، به‌ تعلیم شیوه های نقاشی‌ عصر رنسانس‌‌پرداخت‌ و به‌ این‌ ترتیب، بعد از گذشت‌ چند سال، شیوه های نقاشان عصر قاجاریه‌ از بین‌رفت‌ و بقایای هنرمندان آزاد به‌ کپیه برداری‌، گراور و استفاده‌ از باسمه های چاپ شده اروپا ‌پرداختند و با تهیه ی آثاری‌ از شاهنامه‌ ی فردوسی‌ و شمایل‌های مذهبی به‌ کار خود ادامه‌‌دادند. بعد از سقوط قاجاریه‌، نقاشی‌ ایران دو شکل کاملا جدا از هم‌ پیدا کرد و هنرمندان در دو‌دسته ی مستقل به‌ ادامه‌ ی کار هنری خود پرداختند: گروه‌ اول‌ شاگردان کمال الملک بودند. نظیر: حسنعلی وزیری، ابوالحسن صدیقی محمد علی حیدریان، حسن شیخ و... که‌ همگی به‌‌شیوه ی خود استاد و اقتباس از طبیعت کار میکردند و دسته ی دوم‌ را افرادی‌ نظیر: محمد ابراهیم نقاش باشی‌، آقا امامی‌، هادی‌ تجویدی، علی درودی‌، حسین بهزاد، حاج‌مصور الملکی، محمد علی تذهیب، میرزا احمد نقاش، محمد مدبر و... تشکیل می‌دادند که‌ با ‌استفاده‌ از تکنیکهای مختلف و به‌ وسیله ی استفاده‌ از رنگ‌ روغن‌ یا آبرنگ‌، مینیاتورهای‌ریز یا تابلوهای بزرگ‌ نقاشی‌ میکردند و موضوعات تابلوهای آنان را نیز بیشتر مسایل‌ و‌موضوعات ملی تشکیل میداد. در همین سالها، علاوه‌ بر مدرسه‌ ی صنایع‌ مستطرفه‌ ی سابق‌، هنرستان هنرهای ملی نیز‌تاسیس شد و عده یی‌ از هنرمندان قدیمی به‌ تهران آمدند و موسسه ی صنایع‌ قدیمه را‌تاسیس کردند. این‌ سازمان هنری، بعد از چند سال که‌ زیر وزارت‌ پیشه و هنر سابق‌ اداره‌ می‌شد به‌ نامهای ‌هنرستان عالی‌ هنرهای باستانی‌ و هنرستان عالی‌ هنرهای نوین‌ به‌ کار خود ادامه‌ داد تا اینکه‌در سال 1339 کلیه ی موسسات هنری که‌ زیر نظ‌ر ادارات مختلف به‌ کار اشتغال داشتند در‌سازمان واحدی متشکل شدند و به‌ این‌ ترتیب اداره‌ ی کل‌ هنرهای زیبای کشور تاسیس شد ‌و چند سال بعد به‌ صورت‌ وزارت‌ فرهنگ و هنر (سابق‌) در آمد. از میان استادان حاضر،‌افرادی‌ نظ‌یر: علی کریمی ، محمود فرشچیان، محمد تجویدی علی مط‌یع، محمد علی زاویه‌،‌نصرت اله‌ یوسفی، عبدالله باقری و... که‌ اکثرا نیز جزو آموزش‌ دیدگان مدرسه‌ ی صنایع‌‌قدیمه هستند و نزد کمال الملک، هادی‌ تجویدی، احمد امامی‌ یا علی درودی‌ آموزش‌‌دیده اند، هنوز تلاشی‌ صمیمانه‌ در جهت حفظ و نگهداشت‌ این‌ هنر ارزنده دارند و هر یک‌‌شاگردان متعددی‌ تربیت کرده‌اند که‌ در حد خود در حکم حیثیتی والا برای مینیاتور سازی‌‌ایران هستند و در پایان لازم‌ به‌ تذکر است‌ که‌ هم‌ اینک نبض مینیاتور سازی‌ ایران در‌اصفهان می‌تپد و هنرمندان بر جسته ی این‌ رشته مهارت‌ و کار آیی‌ خود را رابط‌ه‌ با‌ارزش‌های منبعث از انقلاب اسلامی‌ صرف تجسم بخشیدن به‌ نمادهایی‌ روشن‌ و صریح‌ از‌اسلام، انقلاب، زندگی‌ مردم‌، سنتهای سالم‌ و ادبیات انسانی‌ این‌ مرزوبوم می‌کنند و‌ظرافت‌، وسعت طرح، گوناگونی‌ نقش و تنوع رنگی که‌ در کارهای آنان به‌ چشم می‌خورد‌بیشتر از آنجا ناشی‌ می‌شود که‌ هر کدامشان به‌ سهم خود، پیوسته در فکر اعتلای هنر‌ارزشمندشان هستند. زیر بنای مینیاتور طراحی‌ است‌ و قدرت‌ قلم طراح در انتقال مفاهیم ذهنی بر روی‌ کاغذ‌میتواند نقش موثری در بافت‌ انرژی‌ و ارزش‌های آن داشته باشد. طرحهای مینیاتور ایران، با بهره گرفتن از واقعیات و به‌ مدد اندیشه ی هنرمندان، پیوسته‌در جهت تکامل‌ گسترش یافته و غنای این‌ هنر بیشتر از هر چیز حاصل جستجو و تلاش‌هنرمندان در زمینه ی دستیابی‌ به‌ فضای تازه‌تر است‌. سیاه قلم یکی از انواع مینیاتور است‌. ویژگی‌ این‌ نوع مینیاتور، در مقایسه با دیگر انواع‌نگاره‌ها که‌ تنوع بیشتری دارند، سادگی‌ و استفاده‌ از رنگ‌ کمتر است‌ و این‌ خصوصیت در‌مینیاتور سفید قلم نیز به‌ چشم می‌خورد. در گونه‌ ی دیگری از مینیاتورهای ساده‌ که‌ به‌ سیاه قلم رنگی موسوم است‌، قسمتهایی‌ از‌طرح با رنگ‌های متنوع آراسته می‌شود. رنگ‌های روحی‌ که‌ معمولا نقوش ظریف‌ و نازک‌ کاری‌های مینیاتور با آن ساخته و پرداخته‌میشود باز گو کننده ی احساسات رقیق و انسانی‌ هنرمند بوده‌ و از آن بیشتر برای تجسم‌بخشیدن به‌ حالات درونی‌ و بیان احساس هایی‌ که‌ ریشه در پاکی‌ سرشت‌ انسان دارد‌استفاده‌ میشود. گونه‌ ی دیگر رنگ‌ هایی‌ که‌ در ساخت‌ مینیاتور مورد استفاده‌ قرار میگیرد رنگ‌های جسمی‌است‌. این‌ نوع رنگ‌ که‌ از غلظت‌ و ثبات بیشتری برخوردار است‌ برای ساخت‌ تابلوهای پرکار‌مصرف می‌شود و بازگو کننده ی آن دسته از خصوصیات و حالاتی‌ است‌ که‌ در تضاد با‌احساسات لط‌یف و انسانی‌ می‌باشد. نقوش تمیثلی پرندگان و حیوانات گوناگون به‌ همراه طرحهای شاخه‌ و گل‌ و برگ و خط‌وط‌اسلیمی و ختایی‌، بخش مهمی از مینیاتور را تشکیل می‌دهد که‌ تذهیب تشعیر نام دارد و‌معمولا اطراف و کناره‌ ی نگاره‌ها با آن تزئین می‌شود. در بسیاری‌ موارد تشعیر و تذهیب مراحل‌ نهایی‌ ساخت‌ یک‌ اثر مینیاتوری‌ است‌ و انجام آن‌کار تهیه ی نگاره‌ نیز به‌ پایان میرسد.

شیوه های گوناگون مینیاتورسازی ایران:



روشهای مینیاتورسازی در ایران بسیار متنوع بوده و هست، و هر یک از استادان معروف ، تغییراتی در روش و شیوه هایی که پیش از آنها موجود بوده، وارد کرده اند. با این حال بطور کلی و بدون در نظرگرفتن تغییرات جزیی و کم اهمیت می توان شیوه های ساخت مینیاتورهای ایران را بصورت ذیل تقسیم و شرح کرد.



مینیاتور تمام رنگ جسمی:


در گذشته رنگهای جسمی مینیاتورسازی که شامل پودر رنگهای معدنی مانند سفیداب سرب، سرنج،لاجورد، سیله، شنجرف، زرنیخ، نیل و غیره بود ، را با قطعه سنگ صیقلی کوچکی بر روی سنگ دیگری که وسط آن گود بود میساییدند تا خوب نرم و قابل استفاده شود.
معمولا" شاگردانی که برای تعلیم نزد استاد میآمدند ، در سال اول، کارشان رنگ ساییدن بود ولی سالهاست که این رویه با تاسیس هنرستان های هنرهای زیبا و تاسیس کارخانه های رنگ سازی ، ترک شده است.
رنگهای جسمی پس از این که با آب خوب ساییده شد با مقدار معینی چسب سریشم یا سمغ مخلوط می شود تا هنگامی مصرف وپس از خشک شدن ثابت بماند . در بعضی کشورها برای چسب رنگ ،از سفیده و زرده تخم مرغ یا محلول نبات ، و یا شیره انگور و مختصری روغن گلیسیرین نیز استفاده می نمایند.
این رنگهای جسمی، در کارخانه های رنگ سازی امروز، رنگ "گواش" نامیده میشود. بطور کلی رنگهای جسمی "گواش" مانند رنگ روغن قابلیت پوشش دارد یعنی اگر روی صفحه تیره رنگ به کار رود ، رنگ زیرین خود را می پوشاند ، ورنگ طلایی اصل یا بدل در ردیف رنگهای جسمی می باشد.در مینیاتورهای تمام رنگ جسمی ، تمام زمینه تابلو، ازرنگ پوشیده شده وفقط حاشیه مقوا یا کاغذ یا ورق کتاب به رنگ اصلی خود باقی می ماند.
این نکته قابل ذکر است که رنگهای جسمی، مخصوص رنگ آمیزی تابلو بوده و برای ریزه کاری ها و ساخت و ساز (روکاری) از رنگهای روحی استفاده می کنند ، زیرا رنگ جسمی قابلیت کشش و نازک کاری را ندارد.


مینیاتور آبرنگ روحی:



رنگهای روحی برخلاف رنگهای جسمی ، قابلیت پوشش ندارند، در نتییجه باید روی زمینه های روشن مورد استفاده قرار گیرند . مینیاتورهای که با رنگ روحی تهیه میشود ، معمولا" رنگها به قدری با آب مخلوط میشود که کاملا"رقیق و کم رنگ باشد و رنگهای جسمی را نیز در صورت لزوم به همین روش رقیق کار می کنند که زمینه اولیه تابلو به خوبی دیده شود . این گونه مینیاتورها از اواخر دوره صفویه بیشتر متداول شده و در دوره های بعد مانند زندیه و قاجاریه بمیزان بسیار زیاد ، مینیاتور آبرنگ روحی ساخته شده است.

مینیاتورهای که روی عاج ساخته می شوند بیشتر از رنگهای روحی استفاده شده تا زمینه عاج نمودار باشد.در حال حاضر هنرمندان مینیاتورساز بیشتر از رنگهای روحی استفاده می کنند ولی در میان آثار آن ، رنگهای جسمی و روحی ، در کنار هم نیز دیده می شود . برای چسب رنگهای روحی فقط مقدار بسیار کمی شیره انگور یا محلول قند کافی است.

مینیاتور سیاه قلم رنگی :


میناتورهایی که در برخی از قسمتهای آن ، رنگ به کار رفته باشد را سیاه قلم رنگی می خوانند . در این شیوه، رنگ طلایی حتما" به کار می رود و زمینه تابلو به حال خود باقی می ماند و قسمتهای مختصری که رنگین است، بنا به سلیقه هنرمند از رنگهای جسمی و روحی هر دو ، استفاده شده و بطور کلی قسمتهایی که به شیوه سیاه قلم کار میشود ، خیلی زیاد است. مینیاتورهای سیاه قلم رنگی، بیشتر در دوره صفویه در آثار "رضا عباسی" متداول شده و تا امروز مورد نظر هنرمندان بوده و به این شیوه زیاد کار می کنند.

 


مینیاتور سیاه قلم:



این گونه مینیاتور همانگونه که از نام آن پیداست ، تنها با قلم سیاه ، روی زمینه های روشن کار می شود و در تمام ادوار تحولاتی که در سبک نقاشی ایران حاصل شده وجود داشته و دارد ، ولی از دوره صفویه به بعد ، بیشتر رایج گردیده بگونه ای که کتابهای خطی بسیاری ، با شیوه سیاه قلم مصور شد و امروز نیز هنرمندان به این شیوه علاقه خاصی دارند .

برای تهیه مینیاتور سیاه قلم ، از مرکب های مرغوب خوشنویسی استفاده میشود و هر اندازه که مرکب نرمتر و کشش آن بیشتر باشد ، قلم و امکان نازک کاری بیشتری به هنرمند می دهد . شیوه سیاه قلم را با رنگهای دیگر مانند: قهوه ای تیره و حتی قرمز یا آبی تیره و بطورکلی رنگهای روحی سیر ، نیز تهیه کرده اند ، ولی در هر حال از یک رنگ منحصر بفرد روحی ، تجاوز نمی کند و شیوه کار کردن همانند مرکب است . در دوره قاجاریه که مینیاتور آبرنگ به شیوه زمان تهیه می شد ، از مینیاتور و گل و بوته های این دوره نیز به شیوه سیاه قلم ، بسیار دیده میشود.


مینیاتور سفید قلم :



مقصود از سفید قلم ، آثاری است که با قلم سفید روی کاغذ یا صفحه تیره رنگ ، نقاشی شده باشد.آشکار است که به این شیوه با سایر رنگهای روی زمینه تیره، بسیار دیده شده و در هر حال از یک رنگ تجاوز نمی کند . البته برخی از هنرمندان ، به ابتکار خود ، مختصری طلایی و رنگهای دیگر ، در تابلوی سفید قلم به کار برده اند ولی عمومیت ندارد. از آثار مینیاتور سفید قلم هنرمندان معاصر نیز بسیار دیده می شود و کاملا" شناخته شده و رایج میباشد و گاه گاه از رنگهای روشن متنوع روی زمینه سیاه ، تابلوهای بزرگ ساخته اند که در نمایشگاه های بزرگ مورد توجه قرار گرفته و مدال طلا به آنها تعلق گرفته ولی نوع اخیر ، بسیار کم انجام میشود


تشعیر:


ه نقوش تزیینی اطلاق میشود که در حاشیه های کتابهای مصور یا از نقوش دیوار و لباسهای زربفت ، از حیوانات ، گل، بوته و درخت نشان داده شده و عموما" با طلایی یک رنگ ، روی زمینه تیره و یا با رنگ تیره تر از رنگ زمینه ، مانند خود رنگ نقاشی شده است . اصولا" تشعیر برای تابلوهای پرکار است و یک عمل تکمیل کننده بشمار می رود.

مینیاتور زیر روغنی :



این گونه مینیاتورسازی نیز با رنگهای جسمی و روحی هر دو ساخته میشود و پس از تکمیل ، سطح آن را یک قشر روغن می زنند تا شفاف و براق شود بر اثر استعمال پاک نشود .در گذشته در این شیوه از روغن کمان که در ایران تهیه می شد، استفاده می کردند، ولی امروز از روغن های بسیار شفاف که زودتر خشک می شود ، استحکام آن نیز بهتر از روغن کمان است و در کارخانه های رنگ سازی ساخته میشود ، استفاده می کنند.

معمولا" مینیاتورهای زیر روغنی برای تهیه آلبوم ، جعبه، جلد کتاب، قلمدان، قاب آیینه و... است. و باید روی جنس محکم ، مانند مقوای پرس شده ، تخته ، فلز یا عاج باشد که روغن در آن نفوذ نداشته و بر استحکام کار اضافه شود حداقل سه بار و در شرایط گوناگون این قبیل اشیا نفیس را تا ده بار روغن می زنند تا کاملا" قشر شفاف روغن بصورت ضخیم روی نقاشی را بپوشانند . در میان آثار مینیاتور های زیر روغنی ،از تمام شیوه ها حتی سیاه قلم و تشعیر بسیار دیده میشود و بطور کلی ،تمامی سبک ها در زیر روغن خود نمایی دارد.

یاد آور میشود که هنر تذهیب کاری جدای از مینیاتورسازی نیست و شیوه های گوناگون گفته شده ، در تذهیب بکار می رود . و میتوان به همین روش، انواع گوناگون تذهیب را تقسیم کرد




رضا عباسی

تصویر مینیاتوری از رضا عباسی

 

مینیاتور و طراحی مینیاتور

مینیاتوردر لغت به معنی کوچکتر نشان دادن است. این کلمه در اصل یک لغت خارجی است و  نیمه ی اول قرن حاضر در زبان فارسی امروز مصطلح گردید که در معنای واقعی، به مینیاتورهای ایرانی یا کشورهای دیگر منحصر نمی شود؛ بلکه هر شیئ هنری ظریف و ریز که به هر سبک و شیوه ای ساخته شده باشد، مینیاتور نامیده می شود.

در حال حاضر در ایران به نقاشی های ایرانی، چه قدیم وچه جدید، که از سبک و روش اروپایی پیروی نکرده و دارای خصوصیات نقاشی سنتی باشد، مینیاتور گفته می شود و این موضوع به صورت یک غلط مصطلح پذیرفته شده است.

در نقاشی های مینیاتور، تصاویر، شباهتی با عالم واقعی ندارند. حجم و سایه روشن هم به کار نمی رود و قوانین مناظر و مرایا رعایت نمی شود. مناظر نزدیک، در قسمت پایین نقاشی و مناظر دور در قسمت بالای آن به تصویر در آمده است. تمام چهره ها به صورت "سه ربع" دیده می شوند و حدود آن را از بناگوش تا حدقه ی چشم مقابل است. البته گاهی هم چهره ها به صورت نیم رخ و به ندرت از پشت سر، تصویر شده است. هنرمند به کشیدن پیکرهای انسانی تاکید چندانی ندارد، بلکه علاقه ی او بیش از هر چیز به کشیدن لباس های فاخر بر تن شخصیت های تصویری خود است و گاهی برای نشان دادن شکل خاص پوشاک، دست و پا را می پوشاند، حتی گاه قامت را بلند تر نشان می دهد تا بهره گیری از امتیاز قبای بلند، مُیسر شود.

با بررسی نقاشی های بدست آمده از ادوار مختلف، می بینیم که در ابتدا، تفاوت زیادی بین جامه ی مرد و زن دیده نمی شود. تا این که در زمان شاه عباس صفوی قباهای بلند و گشاد، جای خود را به نیم تنه های کوتاه چین دار می دهد. این قباها که بلندی آنها تا بالای زانو می رسید، غالباً با پوست، لبه دوزی می شد و روی آن کمربند می بستند. در این ایام، شالی به لباس زنها اضافه شد که روی شانه می انداختند و گوشه ی آن را مانند روسری روی سر می کشیدند.

در دوره های مختلف، مهمترین تغییرات در شکل کلاهها و دستارها پدید آمد. در عهد مغولها، از کلاههای ناقوسی شکل فلزی استفاده می شد و در زمان تیموریان شکل کلاهها اندکی تغییر یافت. با روی کار آمدن سلسله ی صفویه، قزلباش (کلاه) به صورت میله ای بلند درآمد که دستار به دور آن پیچیده می شد. در زمان شاه عباس شکل این کلاه نیز تغییر یافت و کلاه جدیدی جای آن را گرفت. این کلاه جدید از جلو و پشت، نوک تیز بود و حاشیه ی آن با پوست لبه دوزی می شد. به طور کلی می توان گفت که کلاه معمولی و دستار در همه ی دوره های نقاشی (مینیاتور) مورد استفاده قرار گرفته است. در بعضی از ادوار، جلوی دستارها را با شاخه های گل و یا پرهای رنگی تزئین می کردند و پارچه هایی که دستارها از آن ساخته می شد، خود نیز از تزئینات زیبایی برخوردار بود.

در مینیاتور چهره ی افراد بیشتر در سنین جوانی ترسیم شده است که این چهره ها به آدمکهای بدون جنسیت شباهت دارند. اما در چهره های پیر این گونه بی جنسیتی وجود ندارد. در اغلب تصاویر آفتاب بهاری می درخشد. درختان میوه، غالباً مملو شکوفه و برگ است؛ اما گاهی هم با درختانی عاری از برگ روبرو می شویم. اسبها نیز غالباً از پهلو دیده می شوند و به ندرت می توان اسبی را از روبرو و یا پشت مشاهده کرد.

هنرمندان در کنار نقاشی مینیاتور، طراحی به شیوه ی قلمگیری را نیز انجام می دادند و برای آن ارزش خاصی قائل بودند. این طرح ها را مجموعه ای از خطوط منحنی کوتاه و بلند، در نهایت ظرافت و زیبائی تشکیل می دهند که گاهی با استفاده از یک یا دو رنگ، همراه با رنگ طلائی، اثر به پایان می رسید.

با نگاهی به این طرحها می بینیم که عنصر خط و حالت های مختلف آن، بر رنگ ترجیح دارد. قدیمی ترین این طرح ها که با قوانین نقاشی های مینیاتور منطبق است، به دوران مغول و تیموریان می رسد.

در طراحی این هنرمندان، خطوط، گویی می خواهند حرکت کنند، ظاهراً در جهت معینی می روند، چیزی را نشان می دهند، خم می شوند، بر می خیزند و یا گرد هم می آیند و در همه حال چشم در تعقیب آنهاست و نمی توانند از حرکت بازایستد. این خطوط گاهی به صورت مارپیچ در فضای بالا، ابر را القاء می کنند و گاه به صورت منحنی های کوتاه و بلند مطرح می شوند. این حرکت نه تنها در طراحی، بلکه در دیگر آثار هنری ما نیز به چشم می خورد. در اشعار عُرفای بزرگ نیز این حرکت دیده می شود . در اشعار مولوی در قصه ی طوطی و بازرگان، طوطی ، روح در قفس جسم زندانیست و در فراق هندوستان به سر می برد و یا در قصه ی نی، نی از نیستان دور شده است و از درد هجران می نالد و می خواهد به اصل خویشتن برگردد. یا در اشعار حافظ، جان را زندانی جسم می شمارد و آرزویش پرواز از قالب تن است و...

در نقوش کاشیکاریها هم شاهد این حرکت هستیم، در بیشتر آنها حرکت نقوش به سوی یک نقطه است و گاهی هم این موضوع در پیچش اسلیمی ها بیان شده است. بر این اساس ، در تمام آثار هنرمندان اهل نظر این حرکت وجود دارد که هر کدام به زبان خویش بیان کرده اند و هنرمند طراح هم برای آرامش درونی و راز و نیاز، این خطوط را بر روی کاغذ آورده است.

در زمان کمال الدین بهزاد و شاگردانش ، به این شیوه توجه بیشتری شد و این توجه تا زمان صفویان ادامه داشت. اما هنرمندان دوره ی صفوی به طراحی قلم گیری رغبت بسیار نشان دادند. در ابتدا محمدی مصور بیش از هر هنرمند دیگری به این شیوه پرداخت. هنرمندان کارگاه شاه عباس نیز بیشتر کارهایشان به طراحی های تک ورقی اختصاص پیدا کرد. تا اینکه سبک "طراحی با قلم" به وسیله ی رضا عباسی – مهمترین نقاش مکتب اصفهان- به اوج کمال خود رسید و تا اواخر قرن یازده هجری به وسیله ی شاگردان رضا عباسی اشاعه یافت.

موضوع این طرحها، معمولاًشکار و شکارچیان، حیوانات مختلف،پرندگان،اژدها،سیمرغ و اژدها،فرشتگان، دیوان ،دراویش،چوپانان همراه با گوسفندان خود،استاد و شاگرد،جوانان در حالتهای مختلف نشسته و ایستاده،زندگی روستایی و کشاورزی واتفاقات مهم  تاریخی است و گاهی برای تزئینحاشیه ی اشعار و نوشته های کتب خطی نیز استفاده شده است.

 

نقاشان دوره صفوی

کمال الدین بهزاد
    1- در سال 844 ه ق در هرات به دنیا آمد
    2- تربیت او زیر نظر استاد میرک ، کتابدار ( سلطان حسین بایقرا ) بود .
    3- در سال 916 ه . ق شاه اسماعیل او هرات به تبریز آورد .
    4- حرکت ، تلاش وکوشش وماجرا وواقع بینی از ویژگی نقاشی بهزاد است .
    5- بزرگترین نقاشی اسلامی که آثار فنی در نقاشی اش ابداع کرد بهزاد بود.
آقا رضا نقاش :
    1- نقاش معاصر شاه طهماسب اول بود .
    2- در چهره پردازی وصورت سازی استاد بود .
    3- از معروفترین نقاشان دوره شاه عباس اول نیز بود .
مظفر علی :
    1- هنر را نزد بهزاد آموخته بود .
    2- به تصویر کشیدن دربار شاه عباس اول ومجلس ایوان چهل ستون شاهکار اوست .
میر زین العابدین :
    1- در زمان شاه اسماعیل دوم زندگی می کرد .
    2- علاوه بر اینکه نقاشی ماهر وچهره پرداز خوبی بود به جهت ادب نیکو و ادب بالا وی را گرامی می داشتند .
صادق بیگ افشار :
    1- علاوه بر نقاشی شعر نیز میگفت .
    2- شغل اصلی اوکتابداری بود .
    3- به جهت اخلاق تند وکم حوصله گی ب طور کامل مورد توجه شاه عباس اول قرار نگرفت .
رضا عباسی :
    1- رضا عباسی در نقاشیهایش بیشتر به سبک شبیه سازی تمایل داشت .
    2- نقاش معاصر شاه عباس اول بود .
سیاوش بیگ :
    1- معاصر شاه عباس اول بود .
    2- سیاوش بیگ نقاشی بی نظیر ، دقیق ، نازک قلم بود ، هیچ استادی در سیه قلم و کوه پرداز ی همانند او نبود .
شیخ محمد سبزواری :
    1- معاصر شاه عباس اول بود.
    2- در نقاشی ورنگ آمیزی بی نظیر بود .
    3- خط نستعلیق را خوب می نوشت .
    4- او در نقاشی هایش از سبک نقاشی هوگ تقلید می کرد .

 

مکتب اصفهان


جلوس شاه عباس در 1582 م   برتخت سلطنت  و انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان انگیزه ای بود تااین شهر نام  شکوهمند ترین مکتب نقاشی را تحت عنوان مکتب اصفهان به خود اختصاص دهد.نقاش بر جسته ای که نضج گیری مکتب اصفهان را مدیون وی هستیم آقا رضا است .  وی که آثار بسیاری به صورت رنگی و با مایه هایی اندک از خود به جای گذارده نقاش زبر دستی بود که با درک کامل بیان خطوط و به کارگیری صحیح آنها برای نمایش احجا م  و لباسها نمونه های قابل تعمقی را به خصوص در برخی نقاشیهای اواسط قرن شانزدهم ارائه داده است .از جمله این آثار نقاشیهای کتاب ناتمام شاهنامه ای است که در کتایخانه چستر بتی نگهداری میشود. از ویژگیهای نقاشیهای آقا رضا خطوطی است که بر خلاف ظرافت دلپذیر خطوط در پرسوناژ های محمدی از فربهی بیشتری بر خور دار است . در آثار رنگی آقا رضا نیز کنتراست و درخشندگی دلپذیری را که ویژه نقاشی های در بار صفوی است می توان باز یافت.  آقا رضا بنا     به قول اسکندر منشی مورخ حدود 1615 میلادی  مصاحبت و مجالست دوستان نا باب را برگزیده و از نقاشی دست کشید و این فرصتی بود تا نگار گر برجسته دیگری با نام رضا عباسی در عرصه هنر خود نمایی کند ( با علیرضای عباسی خطاط  اشتبا ه نشود  )  . شباهت بسیار آثار رضا عباسی و آقا رضا  با یکدیگر گاه تشخیص آثار این دو هنرمند را به تنگنا می کشاند و این گمان را که این دو با یکدیگر همکاری نزدیک داشته اند در ذهن قوت می بخشد. در قدیمیترین اثر رضا عاسی به سال 1602  م  که بسیاری از محققین هنوز هم تفاوت وی را از آقا رضا باز نشناخته اند شباهت زیادی را با نقاشی های آقا رضا می بینیم.  لیکن در بخش اعظم آثار رضا عباسی که تعیین کننده سبک و شیوه نقاشی در مابقی قرن هفدهم  م   است رضا عباسی  به طور قابل ملاحظه ای از نقطه نظر طرح و کاربرد رنگ از سبک و روش جوانی دور می گردد. پرسوناژ ها با صورت ها و تن پوش هایی زمخت حالتی تصنعی به خود می گیرند و سایر اعضا از خطوطی خشن بر خوردار میگردند. تحول اساسی  در رنگ بندی آثار رخ می نماید و مایه های ارغوانی ..زرد و قهوه ای جایگزین رنگهای قدیمی می گردد. از رضا عباسی آثار ارزشمند بسیار ی به صورت مرقع شامل نقاشیها و طرح ها و اتود ها و مینیاتور های نسخه خسرو و شیرین نظامی باقی مانده است .  در اواسط قرن هفدهم سبک و روش رضا عباسی  به وسیله هنر مندان دیگری نظیر افضل الحسینی ..محمد قاسم .. محمد یوسف و محمد علی تداوم یافت و خصوصیات مشخص تری به خود گرفت . معین مصور از جمله شاگردان برجسته رضا عباسی است که تا اوایل قرن هیجدهم  م  نیز آثاری از وی باقی مانده است . سبک و شیوه مکتب اصفهان با ارائه نمونه هایی کم وبیش نا مرغوب تا اواخر نیمه اول قرن هیجدهم  م   و حتی پس از غارت اصفهان توسط افاغنه  و سقوط دولت صفویه در سال 1722 نیز ادامه می یابد.

 

رضا عباسی (درگذشته ۱۰۴۴هـ / ۱۶۳۵ م) مشهورترین نقاش زمان شاه عباس صفوی است.

زندگی

مراوده‌های سیاسی و بازرگانی با کشورهای اروپا، در زمان شاه عباس ، موجب رواج نقاشی‌های ایتالیایی در بازار اصفهان شده بود. رقابت دربار صفوی با دربار هنرپرور و با شکوه جهانگیر پادشاه مغولی هند نیز سبب دیگری برای توجه به هنرمندان در این زمان بود. در این میان آقا رضا نامی سرآمد همه هنرمندان و نقاشان اصفهان گردید. شاه عباس او را به خود منسوب کرد و از آن پس به نام رضا عباسی مشهور شد.[۱] رضا عباسی نقاش دوران سلطنت شاه عباس بزرگ را نباید با علیرضا عباسی، هنرمند خوشنویس هم‌زمان او، اشتباه کرد.

کارهای هنری

ساختن بناهای متعدد در زمان شاه عباس اول در اصفهان ، گونه‌ای تازه از نقاشی را به وجود آورد. پیش از آن در زمان شاه اسماعیل و شاه طهماسب، نقاشان بزرگ چون کمال الدین بهزاد به تصویر کردن کتاب‌های خطی می‌پرداختند. اما در این دوره نقاشی بر روی دیوارها و کشیدن تصاویر بزرگ برای تزیین بناها مرسوم گردید.

رضا عباسی در فاصله سال‌های ۱۶۳۹-۱۶۱۸ پرده‌های نقاشی بسیار آفرید که در آن‌ها به جای انبوه درباریان، تنها صورت یک یا دو آدمی زیبا نقش می‌شد. در این تصویرها رنگ آمیزی لباس و صورت و تزئینات و تجملات صحنه درخششی چشم گیر دارد. اما مهارت رضا عباسی، که بیشتر به نقاشی سیاه قلم تمایل داشت، در تصویر طبیعت و حالات روحی و اخلاقی مردم عادی بود.

 

 نمونه نقاشی مینیاتور ایرانی از آثار رضا عباسی

 

 

 

 



نمونه نقاشی مینیاتور ایرانی از آثار استاد فرشچیان

 

 

 

نمونه نقاشی مینیاتور عثمانی

 

 

 

 


 


وبلاگ تخصصی طراحی ، نقاشی و مینیاتور سیده فاطمه سلطان کمانه ، آموزش ، مشاوره ، فروش آثار ---------------------------------------------------- هنر علم و معرفتی است باطنی که سرچشمه‌ای آسمانی دارد . زیبایی و آفرینندگی است، که با نوعی خودآگاهی عرفانی و درونی و جان هنرمند پیوند خورده است. درون هنرمند، پنجره‌ای به سوی جمال و کمال بی‌انتهای حق و روزنه‌ای برای دیدن نفس زیبایی هستی، گشوده می شود و آنچه را در جمال هستی می بیند، به زبان و قالب هنر، بیان می‌دارد. گوهر هنر ، تجلی شیدایی و مظهر زیبایی جان هنرمند است نسبت به جمال حق. هنر، لطیف‌ترین و ظریف‌ترین تجلی ادراک هنرمند و جلوه و تجلی صورت جهان هستی است که از عوالم برتر هستی و خیال برتر هنرمند سرچشمه گرفته است. هدف از راه اندازی این وبلاگ به اشتراک گذاردن این جلوه قدرت الهی است که دروجود همه انسانها به ودیعه نهاده شده است . گامی هر چند کوچک در جهت اعتلای روح الهی انسان و نیل به آرامش حقیقی ------------------------------------------------------ ----------------------------------------------- نشانی الکترونیکی: fs.kamaneh@gmail.com ------------------------------------------------------ خدمات ویژه وبلاگ: - نمایشگاه مجازی و فروشگاه اینترنتی آثار - برگزاری دوره های آموزش طراحی، نقاشی و مینیاتور : شماره تماس:09352479994
fs.kamaneh@gmail.com

 

1- صفحه اصلی(٢٦)
1- نقاشی و مینیاتورهای فاطمه کمانه(٥٩)
2 یادداشت فاطمه کمانه(٢)
2- آثار مینیاتور فاطمه کمانه(۱)
2- آثار نقاشی گواش و رنگ روغن فاطمه کمانه(۱)
2- برگزیده آثار نقاشی فاطمه کمانه(۱)
2-فاطمه کمانه برگزیده ی جشنواره(٢)
3 نمایشگاه آثار فاطمه کمانه(٦)
4 جدیدترین اثر فاطمه کمانه(۱)
4 گفتگو با فاطمه کمانه(٤)
5 راهنمای خرید آثار فاطمه کمانه(٢)
5 تالیفات فاطمه کمانه(۱)
5- آثار نگارگری فاطمه کمانه(۱)
6- آثار گل چینی فاطمه کمانه(٢)
6 آموزش نگارگری و نقاشی(۳)
6- نمونه آثار هنرجویان(۱)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش اول(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش پنجم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش چهارم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش دهم(٧)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش دوم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش سوم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش ششم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش نهم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش هشتم(۱٠)
7 هنرجویان و نمونه آثار، بخش هفتم(۱٠)
9- آغاز به کار وبلاگ مینیاتور نوین(۱)
آموزش انواع پتینه(٢٧)
آموزش انواع پتینه بخش دوم(۱٦)
آموزش انواع پتینه بخش سوم(۱۱)
آموزش انواع خمیر(۳)
آموزش پتینه و رنگ(۳)
آموزش تکنیک فرانز(٢٠)
آموزش تکنیک های نقاشی بخش سوم(۱٦)
آموزش تکنیک های نقاشی(٢۱)
آموزش تکنیک های نقاشی بخش دوم(٢٩)
آموزش دکوراتیو-نقاشی سفال(۱)
آموزش ساخت انواع بوم نقاشی(۳)
آموزش ساخت کاغذ ابر و باد(۱)
آموزش سرامیک(٥)
آموزش سوخت نگاری(٦)
آموزش شمع های فانتزی(٢)
آموزش نقاشی روی شیشه(۱٦)
آموزش نقاشی روی شیشه بخش دوم(٤)
آموزش نقاشی وان استروک(٥)
آموزش هنر سفالگری(٩)
آموزش کار با ورق طلا(٢)
آموزش کلاژ(٢)
اصول و مبانی رنگ شناسی(٧)
برگزیده آثار پیکاسو(۱)
برگزیده آثار لئوناردو داوینچی(۱)
برگزیده آثار thomas kinkade(٧)
برگزیده آثار ایران درودی(۱)
برگزیده آثار جیم وارن(۳٩)
برگزیده آثار فاطمه کمانه(٢)
برگزیده آثار نقاش کانادایی(۱٠)
برگزیده آثار نقاشان معروف(٤)
برگزیده آثار نقاشی باب راس(٤٢)
برگزیده آثار نقاشی خط مهرداد مقدم(۱)
برگزیده آثار و زندگینامه کلود مونه(۱)
برگزیده آثار ونسان ون گوک(۱)
برگزیده شاهکارهای نقاشی جهان(۱)
برگزیده معروف ترین نقاشان تاریخ(۱)
برگزیده نقاشی افشین پیر هاشمی(۱)
برگزیده نقاشی عباس کاتوزیان(۱)
برگزیده ی آثار مینیاتور استاد فرشچیان(۱)
پیشکسوتان نقاشی قهوه خانه(٦)
تابلوهای قلم زنی(مس)(۱)
تاثیر نقاشی ایران بر نقاشی چین(٢)
تاریخچه ی نقاشی ایران(۸)
تذهیب ایرانی(٢)
تصاویر زیبای پتینه و کهنه نمایی(۱٥)
تصاویر زیبای کنده کاری تنه درختان(۸)
زیباترینهای نقاشی جهان از طبیعت(٢٠)
سبک های نقاشی(٤)
طراحی مناظر زیبای برفی با مداد(٢٩)
گفتگو با استاد فرشچیان(۱)
مشهورترین موزه های دنیا(۱)
مشهورترین نگارگران معاصر(۱)
مکاتب نگارگری ایران(۱۱)
مینیاتور ایرانی(٢)
نقاشی به مثابه شناخت(۱)
نقاشی قهوه خانه ای(٤)
نقاشیهای برتر و تاریخی جهان(٢۳)
نقاشیهای بی نظیر بخش اول(٤٢)
نقاشیهای بی نظیر بخش چهارم(٢۱)
نقاشیهای بی نظیر بخش دوم(٢٩)
نقاشیهای بی نظیر بخش سوم(٦٤)
نقاشیهای بی نظیر رنگ روغن جهان(٥۳)
نقاشیهای زیبا(۱٤)
نقاشیهای زیبا از پرندگان(٥٢)
نقاشیهای زیبا از پرندگان بخش دوم(٤٩)
نقاشیهای زیبا از حیوانات(۳۸)
نقاشیهای زیبا از حیوانات بخش دوم(۱٩)
نقاشیهای زیبا از طبیعت(۱٩)
نقاشیهای زیبا از طبیعت بخش دوم(۱٩)
نقاشیهای زیبا از طبیعت بخش سوم(۳٧)
نقاشیهای زیبا بخش 4(۱٦)
نقاشیهای زیبا بخش پنجم(٢۱)
نقاشیهای زیبا بخش شش(۳٢)
نقاشیهای زیبا و بی نظیر از کودک(٦)
نقاشیهای زیبا و معروف آبرنگ(۱٢)
هنر نگارگری(٢٠)
وسایل مورد نیاز آموزش نقاشی(٥)

 

فاطمه کمانه

 

 

مسلخ
نیایش
آموزش طراحی ، نقاشی و نگارگری فاطمه کمانه
جدیدترین گفتگوی فاطمه کمانه
فریاد زیر آب
خدایا یاری ام ده
نقاشی پاستل اثر فاطمه کمانه
نسل سوخته
غایب همیشه حاضر
فاطمه کمانه برگزیده ی دومین دوره ی جشنواره نقاشی شمسه سال 1391 استان تهران

 

توشه قلم،محمدکاظم روحانی نژاد
سال های خوش نوجوانی
آثار نگارگران و نقاشان معاصر ایرانی (سایت هنرمندان ایران)
داراب آنلاین
پایگاه خبری تحلیلی دانا نیور
پایگاه خبری داراب آنلاین
تبیان زنجان
جامعه آنلاین
ایران ممو ، موتور جستجوی خبر فارسی
آثار هنرمندان ایرانی
پارسی نیوز
هنر ، تبیان
وبسایت تخصصی گلستان هنر
نقاشی ، مینیاتور
پیوند با سایتهای هنری
کانون هنرهای تجسمی دانشگاه ارومیه
سایت انجمن هنرمندان داراب
آثار هنرمندان ایران
گلستان هنر
مسافر لحظه ها ( سمیه عزیز )
پایگاه خبری تحلیلی داراب آنلاین
چقد سخته جدا بودن ( سميه روزبهاني )
مهدیه پوریادگار( آبی آسمان)
گلهای بهشت ، سمیه عزیز
هنرکده ریما
روبان حریر
طراحی و نقاشی احد تنهایی مقدم
نقاشی های حسین اکبری
نگین سلیمان
ایستگاه هنر
هنر (استاد ضیاء الله ملک زاده بافقی)
آلامتو ( جعفرمنصوریان )
پنجره های خیال
وبلاگ هنری شیدا خانم
ننه خورشید
منبت کاری ( mohsen monabat)
نقاشی سه بعدی و خطای دید در ایران
باز هم زندگی (ساقی)
ایرانی هنر
گالری نقاشی معاصرین
معرق،منبت،مشبک
آموزش پرده دوزی و...
عکس
هنرکده رز
وبلاگ هنری نگارینا
هنرمندانه
هنرمندانه (راضیه)
هنر مندانه ها (استاد مقدم)
هنرهای دستی
هنرکده عسل بانو
چگونه بسازیم
تابلو خط سوغات ایرانی
طراحی 91
http://galleryminiture.blogfa.com/
http://galleryminiture.persianblog.ir/
http://galleryminiture.mihanblog.com
my painting with color pencil- آثار زینب اخوان
به رنگ چشمان تو- آثار فاطمه قاضی
رگ پنهان رنگ ها:ریحانه بیانی
رويا سلیمی:سایه های مداد من
بافتنی ،خیاطی،کاردستی وآشپزی
صدای رنگ -آثار علیرضا رحیمی
کارگاه تجسمی - مــرتضی میــرزایی
نقاشي ( گمنام)
گالری آثار استاد آقامیری
گالری آثار استاد خرمی نژاد
گالری نقاشی
گالری مدادسیاه
گرافیک
شیک پوش کوچولو
مداد سیاه:محمد صادق حیدری
نقاشی رنگ و روغن:حسن بلندی کرویق
نقاشی کشیدن جرم است
امیر موحدان:رد پای رنگ
نگارگری:مینیاتور
آثار فاطمه کمانه1
آثار فاطمه کمانه2
آثار فاطمه کمانه3
نقاشی های باهر بیانی
نقاشی های سودابه
نقاشی دیجیتالی
روزگار رنگی من
برتر از گوهر
گالری پانی
صورتگر نقاش
آثار یعقوب شجاعی
انجمن هنرمندان داراب
مینیاتور
نقاشی هایی از گل و گیاهان
گلهای کریستالی
هنر بانو
هنرمندان‌اسطوره پرداز معاصر
نقاشان‌اسطوره پرداز معاصر
برخی از نقاشان معاصر ایران
نقاشی قهوه خانه ای:اسماعیل زاده
تعدادی از نگاره های حسین بهزاد
گالری ارغوان:علی محمد صادقی
گالری نقاشی پدیده
نقاشی قاجاری(زبان روسی)
حاله منه بی تو
نقاشان معاصر ایران
هنر معاصر نقاشی ایران
نقاشی
هنر اصیل
جلوه هنر
گالری نقاشی نگارین
دنیای تذهیب من
آب و رنگ
نقاشی های ژاپنی
هنر - تصویرسازی - نقاشی
تصویرسازی،میلادسالک
دنیای رنگی
دست های رنگی
رد پای رنگ
گروه نقاشی تاش
مداد رنگی
سریر
آسمان جهان
آموزش منبت کاری استاد یعقوب ابراهیم پور
طراحی گرافیک و نقاشی
دنیای هنر
خانه هنرمندان ایران
نگارگری ایرانی : زبان روسی
گالری نقاشی امین
آثار استاد محمد باقر آقا میری
خانه هنرمندان ایران
کلبه معرق
رسانامهر Rasanamehr -( مطالب گالری مینیاتور (خارجی
بافتنی ( آموزش بافتنی )
خط خطی های ذهن من
انجمن نقاشان ایران
انجمن فرهنگی هنری تصویر گران
موزه هنرهای معاصر تهران
نقاشی رنگ روغن
عکاسخانه
نقاشی وخوشنویسی
گالری آوین
هنر گرافیک
طرحی به رنگ سبز
منبع روبان دوزی و دوختهای تزئینی دانا
هنرکده مینا
سایت رسمی استاد محمود فرشچیان
صنایع دستی چرمی
یساولی
گالری نقاشی های سالوادر دالی
گالری نقاشی
نقاشان روس
معرق چوب
آثار استاد فرشچیان
هنرمندان قرن بیستم
گالری محصولات چرم دست دوز چرمینه
هنرکده روبان صورتی
قلابدوزی (سیده خدیجه جعفری)
منبت و دکوراسیون ککیمار
مجله تصویری
حوض نقاشی
ساغرِ رنگ(نقاش ومجسمه ساز حسین خیرآبادی)
Aydin Aghdashloo
Parviz Tanavoli
نقاشی معاصر چین
حسن نادر علی
از هر هنری سخنی
آرزوهای رنگی ( گالری رنگی )
گالری آثار استاد آتشزاد
نقاشی های من (محمد صادق عالی پور )
نقاشیهای من
راز نقاشی
شب پالت
طراحی و نقاشی
هنر نقاشی
آینه
نقاشی نقاشی
نقاشی سه بعدی کف زمین
گروه ریاضی متوسطه کوهدشت
همگام با ریاضی
رها شده در باد
صنایع دستی چرم یاران
نقاش چیره دست
هنر ایرانی
بانوی زیبایی
گالری نقاشی سیاوش
مرجع تخصصی فناوری اطلاعات
زمزمه ای در سکوت
نقاش کوچولو ( آیینه احساس من )
art &design
منظر
روزهای من
نقاشی
نقاشی های من
هنر سوخت روی چوب - سوخته کاری
گالری عکس
مطبخ رویا
طرخی به رنگ سبز
شاپرک سپید(محمد باقر رحیمی)
قاصدک (خوشنویسی امین البرزی)
معرق سیدالشهدا
جامعه مجازی طراحان گرافیک ایران
نقش ورنگ
لذت هنر ، لذت روح
وبلاگ امیـرحشمت اله رحیـمی بـویـراحمـدی
هنر و خلاقیت - مهارتهای زندگی
پایگاه خبری بولتن نیوز
زیورآلات دست ساز یاران
طراحی و نقاشی آثار احد جاهد
رنگ هنر
هنرکده ژینا
من اینم
چوبینه
صحرای من دارای عشق
آموزش طراحی و نقاشی
هنرکده نارگل
جامعه آنلاین
دهکده نقاشی
هنر خطاطی
فروشگاه اینترنتی گلهای کریستالی
شبکه تجاری هفت گردون
ابر بارانی
هنر گرافیک (آموزش حرفه ای فتوشاپ)
نگارین ، نقاشی و مینیاتور مریم پازوکی
سه پایه نقاشی آرتیسان
بی تو باران ...
گالری نقاشی گل مریم
هنر در خانه ایرانی
هنر در خانه
در باره ی هنر
یاقوت سرخ

 

RSS 2.0

javahermarket

کد متحرک کردن عنوان وب

وبلاگ برتر

Tools Web Tob Blog
وبلاگ برتر

کد معرفی صفحه ی وبلاگ به یک دوست ليست وبلاگ‌های به روز شده ليست وبلاگ‌های به روز شده
ابزار وبلاگ